Vijay SADHU

Vijay SADHU

Vijay SADHU

Uzun süredir Hindistan, toplumsal gelişim sürecinin bir aracı olarak radyoyu kullandı. Radyo’nun rolü, modern fikirlerin akışını kolaylaştırmak ve sosyal modernleşme süreci ile ekonomik kalkınmayı engelleyen eski fikirlerin karanlığını silmekti. Hindistan’daki topluluk radyosu, ciddi bir ilgiyle bu rolü üstlenmek için çabalamaktadır.

 

Gelişimsel İletişim

Gelişimsel iletişim, insan gelişimi ve insan yaşamının kalitesi ile ilgilidir. İletişim ortamları, ekonomik olarak sağlanan gelişmeler ile eğitim ve sağlık gibi sosyal boyutlardaki iyileştirmelere yönelik olan programların vazgeçilmez bileşenleridir.

Özellikle topluluk radyosu, gelişimsel iletişimini dezavantajlı ve muhtaç gruplar üzerine odaklamaktadır; ayrıca onların anlaşılır ve güvenilir bir şekilde bilgiye erişmelerini sağlamaktadır. Toplumun bu tür kesimleri; düşük okuryazarlık, düşük gelir, düşük yaşam süresi, yüksek doğum ve yüksek bebek ölüm oranları ile kuşatılmıştır.

 

Sosyal Kalkınmaya Yönelik Radyo Programcılığı

Gelişimsel iletişime yönelik içerik oluşturulması, radyo programcıları için ciddi derecede zor bir iştir. Hedef kitlenin kültürel değerlerine dayanan yenilikçi bir yaklaşımla birlikte, en başarılı programlar yerel halkın aktif katılımıyla gerçekleştirilen programlardır.

 

ASYA’DAKİ TOPLULUK RADYOSU HAREKETİ

Bangladeş’te, STK’ların Radyo ve İletişim Ağı, Bangladeş’te bulunan bilgi açığının giderilmesine yardımcı olan toplum medyası konusunda hükümete destek sağlamaktadır.

Vietnam’daki topluluk radyosuna bir örnek olarak ‘‘Topluluk radyosu kanalı’’, uzun süredir radyo programlarının ve topluluk içerisindeki gelişimsel iletilerin alınmasına bağlı olarak işlev görmektedir. Bu mesajlar, kablolu ve yüksek sesli hoparlörler aracılığıyla topluma yayılır. Filipinler’deki bazı kırsal toplumlarda, “Topluluk ses kulesi sistemleri” kuruldu ve köylüler onları gerçek radyo istasyonları gibi gördü.

Radyo programı oluşturulması konusunda eğitim alan topluluk tarafından düzenli olarak yapılan günlük programlar; ziraat, aile hayatı ve toplum gelişimi üzerine düzenlendi. Gençleri, kadınları ve tarımla uğraşanları temsil eden toplum fertleri, topluluk yayıncıları olarak gönüllü katılım için desteklendi ve eğitildi. Çiftçiler ve eşleri, zararlı böceklerle baş etme, domuz yetiştirme, beslenme ve aile planlaması gibi çeşitli kurslara kaydoldu.

Yine Filipinler’de 1991’de başlayan birleştirilmiş bir UNESCO-DANIDA projesi (Tambuli projesi) çerçevesinde kamu radyosu istasyonları geliştirildi. Altı topluluk radyosu ve eğitim merkezleri kuruldu. Tambuli destekli radyo istasyonları, geniş katılımın ve kontrolün ciddi bir ölçüt olduğu kamu radyosu ve kamu medyası tanımını karşılar.

Eğitim merkezlerinin ve topluluk radyolarının her biri, düşük güçlü bir radyo istasyonu şeklinde bir yayın ve kazanç üreten birime sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Gazete, radyo istasyonunu tamamlamak için tasarlanmışken; kapsamlı radyo istasyonu projenin merkezinde yer almaktadır. Ayrıca ilgili eğitim merkezi, halkın sosyal ve ekonomik refahı için gelir üreten fırsatlar sağlamak için tasarlanmıştır. Proje şimdiye kadar kendi radyolarını kurmak için birçok topluma yardım etmiştir. Bu düşük güçteki istasyonlar uzak alanlara kurulmakta olup, topluluk ve çoklu sektörel grup liderleri tarafından kontrol edilir.

Tayland’da,“Topluluk ses kulesi sistemi”nin kullanımı, ülkede düzenli radyo yayınında öncü olarak 1970’lerden beri tarımla uğraşan köylerde popülerdir. Bu tür ses kulesi sistemleri, 10-20 metrelik bambu ve çelik direklerin tepesine kurulan güçlü hoparlörlerden oluşmaktadır. Gelişim etkinlikleri hakkında önceden kaydedilmiş programlar ‘‘Topluluk ses kulesi sistemleri’’ üzerinden yayınlanmakta ve tüm köy genelinde veya dört kilometrelik bir mesafedeki komşu köylerden duyulmaktadır.

Muhtemelen Nepal, dinamik bir topluluk radyo hareketine sahiptir. Nepal’de topluluk radyosu; barış, refah, adalet ve gelişim için çaba sarf etmektedir. Bu radyo istasyonları, kırsal kesimlerdeki insanlar için yegâne bilgi kaynağıdır ve birçok kez hayat kurtarma anlamında güvenilirlikleri kanıtlanmıştır. Bu bölgedeki topluluk radyosu, en savunmasız ve ötekileştirilmiş insanlar için dahi en büyük gelişim ve iletişim aracı olarak görülmüştür.

Nepal’deki Topluluk Radyo Yayıncıları Birliği, 2002’de özerk ve tarafsız bir kuruluş olarak kurulmuştur. Ülkenin 74 bölgesine yayılan 300 civarında topluluk radyosu istasyonu bu derneğin üyelerini oluşturur. Topluluk radyosu, temsil ettiği toplumla ortak fikirler üreterek ihtiyaç duyulan konularda bilgi ve kaynak paylaşımını kolaylaştırmak üzere çalışır.

Toplumun tüm katmanlarının; ötekileştirilmişlerin, dışlanmışların ve yoksulların sesini milli söyleme bağlayarak Nepal’in demokratikleşme ve barış sürecine fayda sağlamıştır.

 

HİNT SENARYOSU

Kamu Hizmeti Yayını

Kamu hizmeti yayıncıları, toplumun ihtiyaçlarını karşılamakla yetkilendirilmiştir. Ülke geneline erişimiyle bir kamu hizmeti yayıncısı olarak tüm Hindistan radyosu, bu sorumluluğu yerine getirmektedir. Hindistan’da ortaya çıkan Topluluk Radyosu Hareketi, bu gereksinimi tamamlayıp bütünleştirir.

 

TOPLULUK RADYOSU

Gelişmiş teknolojiler kullanmanın yanı sıra; içeriğin de yöreye ve dile özgü olması, ciddi bir şekilde yerel davranışlardan, ince ayrıntılardan ve geleneklerden alıntı yapması gerekir. Yerellikten uzaklaşmamak esastır.

Yerel topluluk radyosu; esasen kar amacı gütmeyen, toplum tarafından kendi iletişim araçlarıyla kendilerini ifade etmek için kurulmuş bir platformdur. Bu radyo; eğitim, sağlık, çevre, tarım, taşra ve toplum gelişimiyle alakalı konulara odaklanır.

Bir topluluk radyo istasyonu, nakletme ve üretim kabiliyetine sahip olabilirken, ille de bağımsız yayın olanaklarına sahip olamayabilir. Böyle topluluk radyolarında diğer lisanslı Hint radyoları yayın zamanı kiralar ve hatta programlarını kablolu sistemler üzerinden yerel toplumlara dağıtırlar.

 

TOPLULUK RADYOLARI TARAFINDAN ELE ALINAN SOSYAL GELİŞİMSEL KONULAR

Topluluk Radyosunda Kadınlar Kadınlara Sesleniyor

 

Hindistan’ın Andhra Pradeş eyaletinin Maanchor köyünde kurulan ve ‘‘Kadınlar Konuşabilmek adına Konuşuyorlar’’ (Women Speak to Speak) adlı program kapsamında, UNESCO tarafından desteklenen bir topluluk radyosu istasyonunda, temel haklarından mahrum kalan bir grup kadın; kadınların güçlendirilmesi, yarı kurak bölgelerdeki tarımsal ihtiyaçlar, halk sağlığı ve hijyeni, yöreye özgü bilgi sistemleri, biyolojik çeşitlilik, gıda güvenliği, yerel şarkı ve gösteri gibi konular üzerine yayın yapmaktadır.

Gujarat eyaleti Kutch bölgesinin köylerinde taşra kadınları üzerine çalışma yapan bir sivil toplum örgütü (NGO), özellikle köy düzeyindeki konseylerde, politik süreçlerde kadınların katılımına odaklanan toplum yayını için özgün bir modele öncü olmaktadır. Program; köy konseylerindeki kadınların katılımlarını, kadın okur-yazarlığı, kürtaj, çeyiz tacizi, evli kadınların törelerine göre doğal olmayan ölümleri, gebelikte anne ölümü ve anne sağlığının ihmali gibi konuları ele alır. Bu program, dinleyicilerinden çok sayıda mektup almaktadır. Fakir ailelerden gelen kadınlar, yerel olarak ilgili konuların anlamlı bir şekilde ifade edilmesinde kendi radyolarının etkili bir araç olacağını umuyorlar.  Kadınlar kendilerini ifade etmek için fırsat buldukça geleceğe yönelik bilgilerini ve vizyonlarını paylaşır. Böylesi programlar kırsal toplumlarda var olan iletişim gücünde büyük bir yenilik yapabilir.

 

YEREL RADYO, YEREL SEÇİMLERİ KAPSAR

Karnataka eyaletinde, köy meclis seçimleri belli aralıklarla yapılır. Örneğin Budhikote köyündeki seçim esnasında yerel topluluk radyosu Namma Dhwani; özgür ve adil bir seçim olması amacıyla, oylama sürecinde büyük ölçüde şeffaflık ve toplum katılımını sağlamada önemli bir rol oynadı.

Radyo, yerel seçimlerde bir dizi özel programları durdurdu. Köy muhabirleri, iyi bir seçim olması adına insanların görüşlerini alabilmek için dışarda işbaşındaydı. Fesat ve seçim şiddeti gibi hassas konular, radyo oyunları ve şarkıları gibi yaratıcı biçimler kullanılarak giderildi. Oylama gününde seçmen katılımı yüksekti. Oylar sayılırken, sayım merkezinden bir muhabir köy civarındaki evlere ve dükkânlara bir cep telefonu vasıtasıyla canlı yayın yaparak güncel bilgileri ulaştırdı.

 

KABİLE TOPLUMLARINI GÜÇLENDİRME

Kabile toplumlarıyla ilgilenen bir sivil toplum örgütü Karnataka ve UttarPradeş eyaletlerinde iki topluluk radyosu programı geliştirdi. Bu programlar; üreme ve çocuk sağlığı, aile planlaması, cinsiyet eşitliği, okur-yazarlık, su kaynakları ve sağlık, nüfus ve köy konseyinin sorumlulukları ve rolleri hakkındaki gelişim konuları gibi kırsal toplumun ihtiyaç duyduğu konuları ele almakta. Bu radyo programları; bir kabile toplumunun alışkanlıklarını ve geleneklerini öğretmek, kırsal hayat anlayışını aşılamak ve taşra insanları arasındaki yalan yanlış inançları yok etmek için tasarlanmıştır.

 

TOPLULUK RADYOSU ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Topluluk radyolarının yayın yaptığı 7 Hint bölgesinde bir çalışma uygulanmıştır. Bu çalışma, toplumların radyoyu gelişimsel konularda ve yerel özerkliklerde bir bilgi kaynağı olarak gördüklerini ortaya çıkarmıştır. Drama biçimi en etkilisiyken, etkileşimsiz biçimler ve diğer sunum stilleri gözden düşmüştür. Yukarıda bahsedilen topluluk radyo istasyonlarının bazıları tarafından yapılan bir analiz, radyonun %99.36’lık bir dinleyici kitlesinin olduğunu ve büyük bir çoğunluğun düzenli dinleyiciler olduğunu ortaya koyuyor. Yaklaşık olarak yerli dinleyicilerin %96’sı programları eğitici bulurken, %86’sı ilginç buluyor.