Yrd. Doç. Dr. Ali Murat KIRIK

Yrd. Doç. Dr. Ali Murat KIRIK

Yrd. Doç. Dr. Ali Murat KIRIK

 

Radyoların sosyal medyayı aktif kullanması gençlerin radyo dinleme alışkanlıklarını değiştirmektedir. İstek hatlarının oluşması ve sosyal medya hesapları aracılığıyla gençlerin isteklerini radyo istasyonlarıyla paylaşması da radyoya olan ilgilerini arttırmaktadır.

 

 

“Sesin biçim ve anlamlı titreşimler kazanmış hali” olarak adlandırılan müzik, günümüzde önemli bir sanat formu olarak karşımıza çıkmaktadır. Duygu ve düşüncelerin ifade edildiği bir anlatım biçimi olan müzik; aynı zamanda evrensel bir dil oluşturmakta ve Rock, Caz, Klasik, Rap, Pop gibi farklı türlere ayrılmaktadır. Gerek Türkiye’de, gerekse de dünyada müzik adeta bir endüstri durumuna gelmiştir. Her geçen gün farklı bir yapımevi kurulmakta, müziğe gönül vermiş isimler albüm ya da single oluşturarak bu cazibe dünyasına “merhaba” demektedirler. Özellikle internet ve dijital teknolojinin gelişim göstermesiyle birlikte müzik eserleri hızlı bir şekilde oluşturulup dinleyiciyle buluşabilmektedir. Analog teknolojide bulunmayan birçok imkân dijital yayıncılıkla birlikte kendini var etmiş; sosyal paylaşım ağları aracılığıyla eserlerini icra eden isimler, belirli bir hayran kitlesini yakalar duruma gelmiştir. Günümüzde gerek sosyal medya, gerek ses yarışmaları aracılığıyla müzik dünyasına adım atan birçok isim mevcuttur. Dolayısıyla müzik endüstrisi, kapsama alanını her geçen gün arttırmaktadır. Müzik endüstrisinin her geçen gün giderek büyüdüğünün en önemli kanıtlarından biri de IFPI’nin (Uluslararası Fonogram Endüstrisi Federasyonu) 2016 yılında yayımlamış olduğu raporudur. Bu rapordaki veriler incelendiğinde müzik endüstrisinin önemi çok daha iyi anlaşılmaktadır. Rapordaki en dikkat çekici nokta; müzik gelirlerinin % 3,2 oranında artması ve ilk defa dijital gelirlerin fiziki gelirleri geride bırakmasıdır. Kısacası dijital platformlar müzik endüstrisinde yükselen bir ivme kazanmıştır. Akıllı telefonların giderek artması ve lisanslı müzik hizmetlerine yönelim, dijital gelirlerin artmasındaki en önemli etkendir.

 

Müzik endüstrisinin her geçen gün giderek büyümesi, her yaştan her kesimden dinleyicinin de bu sanat dalına ilgi göstermesine neden olmuştur. Müziğin evrensel yapısı yetişkinleri olduğu kadar gençleri de derinden etkilemektedir. Türkiye’de gençlik ve müzik üzerine birçok çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmaların hemen hemen hepsinde benzer sonuçların ortaya çıktığı görülmüştür. Gençlerin açık ara farkla pop müzik dinlediği sonucu yapılan araştırma raporlarında sunulmaktadır.  Pop müziğin yanında rock müzik de gençlerin ilgi gösterdiği bir diğer türdür. Buna ek olarak özgün müziğe yönelik ilginin de var olduğunu söylemek mümkündür. Müzik endüstrisi için gençlik; özellikle lise ve üniversite gençliği önemli bir kitledir. Türkiye’de faaliyet gösteren dijital bir müzik platformu tarafından gerçekleştirilen araştırmada, gençlerin sosyal medya üzerinden sıklıkla klip paylaştığı sonucu ortaya çıkmıştır.

 

 

 

 

Rekabetçi ortamda her yapımevi kendi sanatçısını öne çıkarmaya çalışmakta ve bunun için öncelikli olarak radyoları tercih etmektedir.

 

Radyo, televizyon gibi kitle iletişim araçları da müzik endüstrisi için yoğun bir potansiyele sahiptir. Müzik eserlerine yönelik duyuruların yapılması, sanatçıların tanıtımlarının gerçekleştirilmesi radyo ve televizyon aracılığıyla da gerçekleştirilmektedir. Fakat internet ortamının ortaya çıkması ve internetin bu iki mecraya oranla daha düşük maliyete sahip olması; müzik endüstrisinin gençlere ulaşmak için farklı yollara kaymasına neden olmuştur. Günümüzde televizyon ve internet radyoya oranla her ne kadar farklı bir öneme sahip olsa da radyonun müzik açısından taşıdığı değer son derece büyüktür. Radyo, televizyon ve internet gibi çok büyük alt yapılara ihtiyaç duymadığı için hali hazırda müzik endüstrisi için vazgeçilmez bir yapıya sahiptir. Radyoda işitsellik ön planda yer aldığı için müzik radyonun olmazsa olmazı durumundadır. Radyoyu farklı mecralardan da dinleyebilmek mümkündür. Radyonun en önemli avantajlarından biri ise yeni medyaya hızlı bir şekilde entegre oluşudur. Yeni iletişim teknolojilerinin varlığı radyonun da evrim geçirmesini sağlamış ve etkileşim olgusu kendini aktif bir şekilde hissettirmiştir. Alıcının kaynak kaynağın alıcı durumuna gelmesi, etkileşim olgusuyla birlikte açıklanmaktadır. Müzik endüstrisi de yeni medyanın gücünden haberdar olmakla birlikte, sosyal paylaşım ağlarını aktif bir şekilde kullanmakta; yapım şirketleri video paylaşım sitelerinde kurumsal hesaplar açarak sanatçılarını ve eserlerini dinleyicilere tanıtmak için çabalamaktadırlar. Tanıtım konusunda radyonun da etkisi yadsınamaz derecede önemlidir.

 

Radyo yayıncılığında sosyal medya ve internet teknolojisi aktif bir şekilde kullanılmakta, böylelikle dinleyiciyle kapsamlı bir etkileşim gerçekleştirilmektedir.

 

Gençler yeni medyaya oldukça ilgi göstermektedir. Akıllı telefon ve tablet kullanımı göz önüne alındığında bu durum açık bir şekilde görülmektedir. Ancak radyo mecrası da yeni medya ile dirsek temasındadır. Radyo yayıncılığında sosyal medya ve internet teknolojisi aktif bir şekilde kullanılmakta, böylelikle dinleyiciyle kapsamlı bir etkileşim gerçekleştirilmektedir. Müzik endüstrisi önemli bir potansiyel olarak gördüğü gençlere ulaşabilmek için radyoyu etkin bir şekilde kullanmaktadır. Özellikle yeni çıkan albümler hemen hemen bütün radyo istasyonlarına gönderilmekte, böylelikle müzik eserlerinin radyolarda yayınlanması amaçlanmaktadır. Bu durum sektöre yeni adım atan müzisyenler için ayrı bir öneme sahiptir. Günümüzde gençlere ulaşmak oldukça zordur. Rekabetçi ortamda her yapımevi kendi sanatçısını öne çıkarmaya çalışmakta ve bunun için öncelikli olarak radyoları tercih etmektedir. Bir müzisyenin radyo programına katılması ve sosyal medya aracılığıyla dinleyicilerin ona sorular yöneltmesi radyo açısından da büyük önem arz etmektedir. Müzisyenlerin radyo programlarına katılmaları hem kendilerine prestij sağlamakta, hem de onu davet eden radyoya katkı sağlamaktadır. Çünkü bir sanatçının kendisini ve eserini tanıtması daha fazla albüm ya da eser satışına neden olmakta, bu durum yapımevine ve sanatçıya kazanç olarak geri dönmektedir. Ancak radyoların müzisyen seçiminde birkaç kriteri göz önünde bulundurduğunu söyleyebilmek mümkündür. Radyolar için de dinlenme oldukça önemlidir. Dolayısıyla davet edilen müzisyenin dinleyiciler açısından tanınır olması ve bilinmesi, radyoyu doğrudan ilgilendirmektedir. Radyolar yeni çıkan bir müzisyene yer vermekten ziyade halk tarafından kabul edilmiş ve albüm satışlarıyla rüştünü ispat etmiş sanatçılara yer vermektedirler. Özellikle yerel radyolardan ziyade ulusal radyolar için bu durum sıklıkla böyledir.

 

Müzisyenlerin radyo programları aracılığıyla gençlerle buluşmasının yanı sıra gençleri cezbeden isimlere radyo programları yaptırılması da dikkat çeken bir başka noktadır.

 

Müzik piyasası birbiriyle sürekli rekabet halindedir. Bu rekabet ortamında gençlerin etkilenmesi açısından radyo istasyonları kullanılmakta, müzisyenlerin imzalı albümleri, fotoğrafları dinleyicilere çeşitli yollar aracılığıyla sunulmaktadır. Radyonun reklam gelirleri televizyona oranla daha düşüktür. Bu nedenle sponsorluk faaliyetleri radyo açısından oldukça önemlidir. Yapımevleri birtakım radyo programlarına sponsor olarak sanatçılarını, eserlerini dinleyicilere tanıtabilmektedir. Radyoların sosyal medyayı aktif kullanması gençlerin radyo dinleme alışkanlıklarını değiştirmektedir. İstek hatlarının oluşması ve sosyal medya hesapları aracılığıyla gençlerin isteklerini radyo istasyonlarıyla paylaşması da radyoya olan ilgilerini arttırmaktadır.

 

Hayran kültürü adı verilen olgu özellikle yeni medya aracılığıyla giderek etkisini arttırmış ve tüm dünyada adından söz ettirir bir duruma gelmiştir. Hayran kültürünün can damarını ise müzik sektörü yani müzisyenler oluşturmaktadır. Sosyal medya üzerinden oluşturulan hayran sayfaları radyo programlarının duyurulmasını sağlamakta, böylece konuk olarak programa katılacak sanatçının da ücretsiz bir şekilde reklamı yapılmaktadır. Müzisyenlerin radyo programları aracılığıyla gençlerle buluşmasının yanı sıra gençleri cezbeden isimlere radyo programları yaptırılması da dikkat çeken bir başka noktadır. Gençlere sempatik gelen, gençlerin ilgi duyduğu isimlerin program yapması ister istemez dinleyici sayısında önemli bir artış ortaya çıkarmaktadır. Bu isimlerin sosyal paylaşım ağlarını kullanarak canlı yayınlar gerçekleştirmesi gençlerin dikkatini çeken bir diğer husustur. Programa katılan bir sanatçının kendi sosyal paylaşım hesabından canlı yayın yapması ve gençlere cevap vermesi radyonun daha etkin kullanılmasına zemin hazırlamaktadır. Çünkü radyo yayıncılığı yeni iletişim teknolojilerine entegre bir şekilde hayatına devam etmektedir. Yeni çıkan her teknoloji radyo yayıncılığını sekteye uğratmıştır. Buna rağmen radyo yayıncılığı hayatına devam etmekte, her yaştan her kesimden dinleyiciye kolay bir şekilde ulaşmaktadır. Müzik endüstrisi yeni medyayı kullanarak radyoya görsellik katmakta, oluşturdukları program afişlerini sosyal medya aracılığıyla paylaşmaktadır. Bu sayede program duyuruları daha az maliyetle gerçekleştirilmektedir.

 

 

Radyonun yayın ağırlığını müzik oluşturduğu için bu mecra özellikle müzik endüstrisi için paha biçilmez bir değere sahiptir.

 

Görüleceği gibi radyo; internet teknolojisi, televizyon ve dijital yayıncılıktan istediği ölçüde yararlanabilmekte ve her şeye rağmen müzik yayıncılığı konusunda ciddi bir potansiyel gücü bünyesinde barındırmaktadır. Müzik endüstrisi açısından da radyo çok önemli bir kitle iletişim aracıdır. Radyonun yayın ağırlığını müzik oluşturduğundan, bu mecra özellikle müzik endüstrisi için paha biçilmez bir değere sahiptir. Radyonun yeni iletişim teknolojilerini kullanarak gençlere çok rahat bir şekilde ulaşabilmesi ve istek hatları, bu mecrayı diğer araçlara oranla bir adım öne çıkarmaktadır. Fakat radyonun yoğun rekabetçi ortamda mücadele ettiği düşünülürse farklılık oluşturabilmek adına program yelpazesini genişletme arzusu içerisinde bulunduğunu görebilmek mümkün olmaktadır. Ancak bu durum ciddi bir maliyet oluşturmakta, bu nedenle radyolarda genellikle otomasyon sistemleri aracılığıyla müzik eserlerine yer verilmektedir.  Gençlerin sosyal paylaşım ağları aracılığıyla radyo programcıları ve müzisyenlerle etkileşim imkânı ve radyo istasyonları tarafından oluşturulan istek hatları, radyonun müzik endüstrisiyle sağlam bir ilişki içerisinde olmasını sağlamakta; bütün bu olgular radyonun önemini yitirmemesine yardımcı olmaktadır. Sonuç olarak radyo hala gençlerin kolay bir şekilde müzik dinleyebilecekleri bir kitle iletişim aracı olarak önemini korumaktadır.